ميرزا على خان نائينى ( صفاء السلطنة )
34
گزارش كوير ( سفرنامه صفاء السلطنه نايينى " تحفة الفقراء " ) ( فارسى )
[ فيضآباد ] دوغآباد كه ده معتبريست و عبدلآباد در عرض راه از يمين و يسار جاده به فاصلهء نيم فرسخ واقع است . اين راه همه پر از گلهاى دشتى از قبيل ميناى بسيار و سنبل و سوسن اندك و سبزهء باطراوت بود . در فيضآباد در رباطى كه پارسال حاجى سيد هدايت سيرجانى بنياد نهاده و هنوز ناتمام است ، منزل شد . رباط محكمى خواهد شد . آخوند ملا على محولاتى متصدى امور شرعيه و امامت جماعت اينجاست . محولات هم از توابع تربت است . يكشنبه دوازدهم : منزل ميانده و مسافت چهار فرسخ است . ميانده آخر خاك تربت و از متملكات اهل فيضآباد و مسكن رعيت و ييلاق بعضى از طوايف بلوچ جهان بيگى است . رباطى نصير خان جهان بيگى اينجا ساخته است . اغنام و احشام بلوچ اينجا هستند . اما آذوقه « 17 » كمياب است . الّا شير و ماست كه فراوان است . يك نفر آدم بنده سيد تقى نام در اين منزل بعضى اسباب آبدارى را برداشته مفقود شد ، خواستند درصدد او برآيند ، مانع شدم . و به همين شاكر هستم كه يك باره بنده را محتاج ما يحتاج نگذاشته است . زنهاى ميانده به اصطلاح خودشان مشغول كاردوانى « 18 » يعنى ريسمانتابى و چرخريسى و كرباسبافى هستند . نهر آب شور و انبار آب باران دارند . قريب يكصد خانواده هستند . اما زراعت اين آب اينجا نمىشود . زراعت جو و گندم دارند . اما يك درخت در تمام اين آبادى يافت نمىشود . [ اول خاك طبس ] [ مارنديز ] دوشنبه سيزدهم : منزل مارنديز اول خاك طبس و از ملحقات بجستان است ، و اصل آن ماراندز بوده ، يعنى قلعهء ماران ، اين ده اشجار هيچ ندارد ، اما بجستان انواع اشجار دارد ، نهر آب شور و انبار آب باران دارد . حاصل اينجا منحصر به گندم و جو
--> ( 17 ) - آذوقه غذاى ذخيره حيوانات . ( 18 ) - در اطراف اردستان و نائين بخصوص در قريهء كهياز هنگامى كه تانهء قالى را به چوب مخصوص تانه مىپيچند اين عمل را « كاردوانى » مىگويند .